NAGTRABAHO AKO SA CONSTRUCTION AT KUMAIN NG TUYO SA LOOB NG SAMPUNG TAON PARA MAGING DOKTOR ANG KAPATID KO—PERO NOONG GRADUATION NIYA, PINAGTAGUAN NIYA AKO DAHIL “NAKAKAHIYA” DAW ANG ITSURA KO. PERO NAMUTLA SIYA NANG LUMAPIT ANG DEAN NG UNIVERSITY AT YUMUKO SA HARAP KO.
Ako si Kuya Berting. Ang mga kamay ko ay magaspang, itim ang mga kuko, at laging amoy semento at pawis. Hindi ako nakatapos ng high school. Grade 6 lang ang inabot ko dahil maagang namatay ang mga magulang namin.
Ako ang tumayong tatay sa kapatid kong si Daniel. Matalino si Daniel. Bata pa lang, pangarap na niyang maging doktor.
“Kuya, kapag naging doktor ako, gagamutin ko ang likod mo,” pangako niya noon habang minamasahe ang pagod kong katawan galing sa construction site.
Pinanghawakan ko ang pangakong ‘yun.
Para matustusan ang pag-aaral niya sa medisina, nagdoble-kayod ako. Sa umaga, mason ako sa high-rise buildings. Sa gabi, pahinante ako sa palengke. Wala akong tinirang pera sa sarili ko. Ang ulam ko araw-araw ay sardinas o tuyo, para lang maipadala ko ang pambayad sa matataas na tuition fee, libro, at uniporme niya.
Lumipas ang sampung taon. Nakapagtapos din si Daniel. Cum Laude.
Sobrang saya ko. Bumili ako ng bagong polo shirt sa Divisoria. Kulay puti. Kahit mura lang, pinaplantsa ko ito nang maigi. Bumili pa ako ng bagong sapatos kahit masakit sa bulsa.
Isang linggo bago ang graduation, umuwi si Daniel sa probinsya.
“Daniel! Congrats!” sasalubungin ko sana siya ng yakap, pero umatras siya. Tinignan niya ang dumi sa damit ko.
“Kuya, maligo ka nga. Ang asim mo,” sabi niya nang walang preno.
Hindi ko ininda ‘yun. “Pasensya na, galing sa site eh. Nga pala, anong oras ang graduation mo sa PICC? Pupunta ako. Excited na akong makita kang umakyat sa stage.”
Tumahimik si Daniel. Hindi siya makatingin sa akin.
“Kuya…” panimula niya. “Huwag ka nang pumunta.”
Parang binuhusan ako ng malamig na tubig. “H-Ha? Bakit? Graduation mo ‘yun. Ako ang nagpa-aral sa’yo. Karapatan kong nandoon ako.”
“Alam ko, Kuya. Pero kasi…” napakamot siya ng ulo. “Yung mga classmates ko, ang yayaman ng mga parents nila. Mga doktor din, mga businessman. Nakakahiya naman kung makikita nilang… ganyan ka. Construction worker. Maitim. Bungi ang ngipin.”
Tinignan ko ang sarili ko sa salamin. Oo, mukha akong luma. Mukha akong pagod. Pero malinis naman ang konsensya ko.
“Daniel, hindi naman ako aakyat ng stage. Sa malayo lang ako. Gusto lang kitang makita,” pakiusap ko.
“Huwag na, Kuya. Ibinigay ko na ang tickets sa girlfriend ko at sa parents niya. Wala nang space. Mag-celebrate na lang tayo pag-uwi ko.”
Durog na durog ang puso ko. Ang kapatid na inalay ko ang buhay ko, ikinahihiya ako dahil lang sa trabaho ko.
Sa araw ng graduation, hindi ako natiis. Pumunta pa rin ako sa Maynila. Nagsuot ako ng puting polo at slacks.
Hindi ako makapasok sa loob ng PICC dahil wala akong ticket. Kaya tumayo lang ako sa labas ng gate, sa ilalim ng init ng araw, kasama ang mga driver at yaya.
Hinintay kong matapos ang seremonya.
Nang maglabasan na ang mga graduates, nakita ko si Daniel. Naka-toga. Ang gwapo ng kapatid ko. Kasama niya ang girlfriend niya at ang pamilya nito na mukhang mayayaman. Nagtatawanan sila.
Gusto ko sanang lumapit para i-congratulate siya, pero naalala ko ang sinabi niya: “Nakakahiya ka.”
Kaya nagtago ako sa likod ng isang malaking poste. Sumisilip-silip lang ako habang tumutulo ang luha ko sa tuwa at sakit.
Biglang huminto ang isang itim na kotse sa tapat ng lobby. Bumaba ang isang matandang lalaki na nirerespeto ng lahat. Si Dr. Enrico Villareal, ang Dean ng College of Medicine.
Nagkagulo ang mga estudyante. Lahat gustong magpa-picture kay Dean.
Si Daniel, na sipsip sa Dean, ay agad lumapit.
“Dean Villareal! Sir!” bati ni Daniel, inaabot ang kamay. “It’s an honor to graduate under your term.”
Nginitian siya ng Dean. “Congratulations, Dr. Daniel.”
Aalis na sana ang Dean nang mahagip ng mata niya ang isang tao sa likod ng poste.
Kumunot ang noo ng Dean. Tinitigan niya ako.
Ako naman, sa sobrang hiya, ay yumuko at akmang aalis na.
Pero biglang naglakad ang Dean—nilampasan niya si Daniel. Nilampasan niya ang mga mayayamang magulang.
Diretso siyang lumakad papunta sa akin—sa isang construction worker na nagtatago sa poste.
“Mr. Berting?” gulat na tanong ng Dean.
Nagulat ang lahat. Bakit kinakausap ng Dean ang isang “wa-class” na tao?
“S-Sir?” nauutal kong sagot.
Biglang ngumiti ang Dean at niyakap ako nang mahigpit. Walang arte.
“Kayo nga!” masayang sabi ng Dean. Humarap siya sa mga tao, kasama na si Daniel na nakanganga sa gulat.
“Everyone, listen to me!” sigaw ng Dean. Tumahimik ang lahat.
Inakbayan ako ng Dean.
“Nakikita niyo ang lalakeng ito? Si Mr. Berting?” panimula niya. “Siya ang foreman na gumawa ng bagong building ng ating Medical School. Siya ang lalakeng nagtatrabaho kahit umuulan, kahit tirik ang araw, para lang matapos ang mga classrooms niyo.”
Tumingin ang Dean kay Daniel nang seryoso.
“At higit sa lahat… hindi ko makakalimutan ang taong ito. Five years ago, pumunta siya sa opisina ko. Gusgusin, puno ng semento ang damit. Nagmakaawa siya sa akin. Sabi niya, ‘Sir Dean, tanggapin niyo po ang kapatid ko sa Med School. Wala po akong malaking pera ngayon, pero ipapangako ko, babayaran ko po kayo linggo-linggo. Kahit hindi na ako kumain, basta makapag-aral siya.'”
Napa-gasp ang mga tao. Napatingin ang lahat kay Daniel.
“Tinupad niya ‘yun,” patuloy ng Dean. “Every Friday, pumupunta siya sa cashier. Puro barya at gusot na bills ang dala. Amoy pawis. Pero hindi siya pumalya. Siya ang dahilan kung bakit may isang magaling na doktor na nagtapos ngayong araw.”
Humarap ang Dean kay Daniel.
“Dr. Daniel… nasaan ang Kuya mo sa mga pictures mo? Bakit nasa likod siya ng poste?”
Namutla si Daniel. Ang hiya na naramdaman niya ay higit pa sa hiyang naramdaman ko kanina.
Nakita ng girlfriend niya at ng mga kaklase niya ang ginawa niya.
“Grabe, Daniel,” bulong ng girlfriend niya. “Ikinahiya mo ang Kuya mo? Eh siya pala ang bumuhay sa’yo?”
Hindi nakayanan ni Daniel ang konsensya. Tumakbo siya palapit sa akin. Lumuhod siya sa semento, sa harap ng maraming tao, habang naka-toga.
“Kuya…” hagulgol ni Daniel. “Kuya, sorry! Sorry! Ang sama-sama ko! Patawarin mo ako!”
Niyakap niya ang mga binti ko. Basang-basa ng luha ang toga niya.
“Ang yabang ko na, Kuya! Nakalimutan ko kung saan ako galing! Sorry kung inisip ko ang sasabihin ng iba! Ikaw ang hero ko, Kuya! Ikaw ang tunay na doktor ng buhay ko!”
Hinawakan ko ang balikat niya at itinayo siya.
“Tahan na, Daniel,” naluluha kong sabi. “Ang mahalaga, nakatapos ka na. Doktor ka na. ‘Yun lang ang pangarap ko.”
Inalis ko ang medalya sa leeg niya at isinuot ko ito pabalik nang maayos.
“Proud na proud ako sa’yo.”
Nagpalakpakan ang lahat ng tao. Ang Dean, ang mga magulang, at mga graduates ay sumaludo sa sakripisyo ng isang hamak na construction worker.
Sa araw na iyon, hindi lang si Daniel ang natuto. Nalaman ng lahat na ang tunay na tagumpay ay hindi nasusukat sa kintab ng diploma, kundi sa dumi ng kamay ng taong nagtaguyod sa’yo para makamit mo ito.
